Red Sea, Hormuz và tác động đến cước vận chuyển hàng hóa quốc tế

Thị trường vận tải quốc tế đang chịu sức ép từ nhiều điểm nghẽn hàng hải. Hai khu vực đáng chú ý là Red Sea và Strait of Hormuz. Biến động tại đây không chỉ ảnh hưởng đến tàu biển. Nó còn tác động đến nhiên liệu, bảo hiểm và năng lực vận chuyển.

Trong năm 2026, các tuyến hàng hải qua Trung Đông tiếp tục thay đổi. Một số hãng tàu từng bước khôi phục dịch vụ qua Red Sea. Tuy nhiên, mức độ khai thác vẫn thấp hơn nhiều so với trước khủng hoảng. Trong khi đó, Hormuz tiếp tục tạo rủi ro lớn cho hoạt động vận tải và thị trường năng lượng.

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cước biển vì vậy khó ổn định trong ngắn hạn. Việc đặt chỗ sớm và theo dõi phụ phí trở nên quan trọng hơn.

Vì sao Red Sea và Hormuz làm cước vận chuyển biến động?

Red Sea và Hormuz đều nằm trên các tuyến hàng hải chiến lược. Tuy nhiên, tác động của hai khu vực này không hoàn toàn giống nhau.

Red Sea liên quan trực tiếp đến tuyến Á – Âu qua Suez. Khi tàu không thể đi qua khu vực an toàn, hãng tàu phải đổi hướng. Tuyến phổ biến là đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.

Cách đi này làm hành trình dài hơn. Tàu cũng tiêu thụ thêm nhiên liệu. Quan trọng hơn, một con tàu cần nhiều ngày hơn để hoàn thành một vòng quay.

Điều này làm giảm năng lực vận chuyển thực tế của đội tàu. Số container mà thị trường có thể đáp ứng trong cùng một khoảng thời gian cũng giảm.

Hormuz tạo ra một dạng rủi ro khác. Đây là tuyến quan trọng đối với dầu thô, khí hóa lỏng và nhiều mặt hàng năng lượng. UNCTAD cho biết khoảng một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu đi qua eo biển này.

Khi Hormuz bị gián đoạn, chi phí năng lượng tăng nhanh. Giá nhiên liệu hàng hải cũng chịu áp lực. Hãng tàu có thể phải điều chỉnh phụ phí nhiên liệu và các khoản phụ phí liên quan.

Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào giá cước cơ bản. Tổng chi phí vận chuyển mới là con số cần quan tâm.

Những yếu tố nào đang tác động trực tiếp đến cước?

Có thể chia tác động thành bốn nhóm chính.

Thứ nhất là quãng đường.
Tàu đi vòng qua châu Phi sẽ mất thêm thời gian. Hành trình dài hơn cũng kéo theo chi phí nhiên liệu cao hơn.

Thứ hai là năng lực tàu.
Một vòng quay dài khiến container nằm trên tàu lâu hơn. Hãng tàu cần nhiều tàu hơn để duy trì tần suất. Đây là yếu tố có thể tạo sức ép lên giá cước.

Thứ ba là nhiên liệu.
Hormuz có vai trò lớn với dòng chảy năng lượng toàn cầu. Khi nguồn cung bị đe dọa, giá dầu và nhiên liệu có thể tăng. UNCTAD ghi nhận giá nhiên liệu hàng hải và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng mạnh trong các đợt gián đoạn tại Hormuz.

Thứ tư là bảo hiểm.
Rủi ro địa chính trị làm phí bảo hiểm chiến tranh tăng. Đây là khoản chi phí có thể được phản ánh vào giá vận chuyển.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể gặp phụ phí mùa cao điểm. Các khoản GRI hoặc PSS cũng có thể xuất hiện khi thị trường thiếu công suất.

Như vậy, cước vận chuyển không tăng chỉ vì một nguyên nhân. Nhiều chi phí đang cộng hưởng cùng lúc.

Cước vận chuyển quốc tế có thể tăng như thế nào?

Tác động của Red Sea và Hormuz không giống nhau trên mọi tuyến.

Các tuyến liên quan đến Trung Đông thường chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn. Các tuyến Á – Âu cũng có thể biến động nếu tàu tiếp tục phải tránh Red Sea.

Freightos ghi nhận trong tháng 7/2026, cước từ châu Á đến Bắc Âu tăng 8% trong tuần được theo dõi. Tuyến châu Á – bờ Tây Mỹ tăng 13%. Tuyến châu Á – bờ Đông Mỹ tăng 6%.

Đây là ví dụ cho thấy tác động có thể lan rộng. Một thay đổi tại một tuyến hàng hải có thể làm xáo trộn mạng lưới tàu toàn cầu.

Với Hormuz, tác động còn liên quan đến giá nhiên liệu. S&P Global cho biết số lượt tàu qua Hormuz đã giảm hơn 80% so với trước xung đột. Nguồn cung tàu và năng lực vận chuyển năng lượng vì vậy chịu sức ép lớn.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi tuyến đều sẽ tăng cùng một mức. Cước còn phụ thuộc vào cung cầu, lượng booking và công suất tàu.

Doanh nghiệp nên tính landed cost thay vì chỉ nhìn giá FOB hoặc cước biển. Tổng chi phí cần bao gồm cước, phụ phí, bảo hiểm và các khoản phát sinh tại cảng.

Những dữ liệu nào cho thấy thị trường vẫn còn bất ổn?

Một tín hiệu đáng chú ý là hoạt động qua Red Sea đang có xu hướng phục hồi nhưng chưa trở lại mức cũ.

Theo dữ liệu được Xeneta công bố vào tháng 9/2026, năng lực vận chuyển qua Bab el-Mandeb trong tháng 8 đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức này vẫn chỉ bằng khoảng 23% so với tháng 8/2023, trước khi khủng hoảng Red Sea bùng phát.

Điều này cho thấy thị trường đang trong giai đoạn chuyển tiếp. Hãng tàu có thể mở lại một số dịch vụ. Tuy nhiên, việc quay lại hoàn toàn vẫn phụ thuộc vào an ninh.

Một số hãng tàu lớn đã thử khôi phục tuyến Suez. Maersk và Hapag-Lloyd từng thông báo đưa một số dịch vụ trở lại qua Suez sau khi đánh giá tình hình an ninh. Tuy nhiên, việc điều chỉnh mạng lưới vẫn được thực hiện thận trọng.

Ở chiều ngược lại, Hormuz tiếp tục tạo áp lực lên thị trường năng lượng. Các tuyến thay thế có thể cần thêm tàu và nhiên liệu.

Vì vậy, khả năng cước giảm nhanh vẫn chưa chắc chắn. Thị trường có thể tiếp tục biến động theo từng diễn biến địa chính trị.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên làm gì để giảm rủi ro?

Doanh nghiệp không thể kiểm soát tình hình tại Red Sea hay Hormuz. Nhưng doanh nghiệp có thể kiểm soát cách chuẩn bị hàng.

Một là, đặt chỗ sớm.
Không nên chờ sát ngày đóng hàng mới booking. Điều này đặc biệt quan trọng với hàng cần giao đúng mùa bán hàng.

Hai là, hỏi rõ toàn bộ phụ phí.
Báo giá nên tách cước biển và phụ phí. Doanh nghiệp cần kiểm tra các khoản như PSS, GRI, phụ phí nhiên liệu và phụ phí rủi ro.

Ba là, xây dựng phương án thay thế.
Với lô hàng gấp, có thể cân nhắc đường hàng không. Với hàng không quá gấp, doanh nghiệp có thể chia nhỏ lô hàng và kết hợp nhiều phương án vận tải.

Bốn là, theo dõi tuyến tàu thực tế.
Không nên chỉ dựa vào lịch tàu công bố ban đầu. Tình hình an ninh có thể khiến lịch thay đổi nhanh.

Năm là, tính lại giá bán.
Nếu cước và thời gian vận chuyển tăng, doanh nghiệp cần cập nhật giá vốn. Việc này giúp hạn chế rủi ro lợi nhuận giảm khi thị trường biến động.

Red Sea và Hormuz đang cho thấy một thực tế rõ ràng. Một điểm nghẽn hàng hải có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trên toàn bộ chuỗi logistics.

Với doanh nghiệp Việt Nam, giải pháp không chỉ là tìm mức cước thấp nhất. Quan trọng hơn là chọn tuyến phù hợp, kiểm soát phụ phí và chủ động thời gian. Trong giai đoạn thị trường còn nhiều biến động, chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro chi phí.

LIÊN HỆ CHÚNG TÔI ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN CHI TIẾT!

Xem thêm:

Kênh Đào Pinglu Mở Tuyến Vận Tải Mới Trung Quốc – Việt Nam

Gửi đặc sản Việt Nam sang Đài Loan: Hướng dẫn từ A–Z